De Marathon
van Rotterdam
Van 169 doorweekte lopers op een regenachtige meidag tot 17.000 deelnemers, drie wereldrecords en de mooiste finish ter wereld: de complete geschiedenis van dé marathon van Nederland.
Een Rotterdams volksfeest van wereldformaat
Elk jaar in april verandert Rotterdam in dé hardloopstad van Nederland. De NN Marathon Rotterdam is niet zomaar een race. Het is een stadsbrede viering van doorzettingsvermogen, trots en Rotterdams karakter.
Wat ooit begon als een bescheiden experiment op een regenachtige zaterdagmorgen in mei 1981, groeide uit tot een evenement dat jaarlijks honderdduizenden toeschouwers trekt en hardlopers uit de hele wereld aantrekt. Drie wereldrecords, tientallen parcoursrecords en legendarische verhalen van winnaars en gewone lopers. De Marathon van Rotterdam heeft het allemaal.
In dit artikel lees je alles: de ontstaansgeschiedenis, de legendarische momenten, hoe het parcours is veranderd door de jaren heen, alle records en de mooiste anekdotes die deze race onvergetelijk maken.
Hoe alles begon
De weg naar de marathon van Rotterdam begint al in 1893 en loopt via een burgemeester, sceptische atletiekverenigingen en een NK op de Coolsingel naar een van de grootste hardloopevenementen van Europa.
De eerste langeafstandsloop in Rotterdam
Op 24 september 1893 wordt in de Alexanderpolder bij Rotterdam de eerste officiële langeafstandsloop georganiseerd: een ‘Go as you please race’ over 25 kilometer. De winnaar draagt de schuilnaam Runaway. Het woord ‘marathon’ bestaat dan nog niet eens.
De eerste ‘echte’ marathon
Op 24 mei 1908 wordt de eerste erkende marathon gelopen: Rotterdam naar Gouda en terug: 40 kilometer. De winnaar ontvangt een zilveren bokaal. De standaard van 42,195 km bestaat dan nog niet; die wordt pas in 1924 vastgesteld op de Olympische Spelen in Parijs.
Eerste officiële stadsmarathon
De eerste officiële marathon in Rotterdam zelf: 23 mei 1909. De winner is de vrijwel onbekende Belg Niset.
Losse NK-edities in Rotterdam
In 1937, 1950 en 1973 wordt het Nederlands Kampioenschap marathon in Rotterdam gehouden. Winnaars: Bram Groeneweg (2:54:03), Ad Moons (2:58:12) en Johan Kijne (2:24:30). In de jaren zestig organiseert atletiekvereniging Metro ook viermaal een marathon door het Kralingse Bos.
Het zaad wordt geplant
Op 17 mei 1980 organiseert de Rotterdamse atletiekvereniging PAC het NK op de 25 kilometer, met de finishlijn midden op de Coolsingel. Burgemeester André van der Louw staat onder de toeschouwers en is enthousiast: zoiets moet jaarlijks terugkomen.
Gemeenteambtenaar Gerard Rooijakkers gaat om tafel met Rotterdamse atletiekclubs. Die willen liever een nieuwe kunststof atletiekbaan. Maar de marathon is makkelijker te realiseren. Voor inspiratie bezoekt de organisatie New York, Stockholm en Kaapstad.
De eerste editie: in de stromende regen
Op 23 mei 1981 gaat het zover. Het parcours gaat grotendeels rond de Kralingse Plas. De pers is sceptisch: de datumkeuze is ‘volstrekt belachelijk’ schrijft het Vrije Volk. Dan begint het te gieten. Maar 169 lopers finishen, en één van hen schrijft geschiedenis.
Voortaan altijd in april
Vanaf de derde editie in 1984 wordt de marathon structureel in april gehouden, een traditie die tot op de dag van vandaag standhoudt.
Nieuwe naam: NN Marathon Rotterdam
Vanaf 2015 heet de marathon officieel de NN Marathon Rotterdam, vernoemd naar hoofdsponsor NN Group. Het evenement telt inmiddels 11.879 finishers, tegenover 169 bij de eerste editie.
Corona dwingt tot afgelasting
Op 12 maart 2020 wordt de editie vanwege COVID-19 uitgesteld. Op 20 juli 2020 wordt hij definitief afgelast. Voor het eerst in de 39-jarige geschiedenis van het evenement.
De 45e editie: groter dan ooit
Op 12 april 2026 vindt de 45e editie plaats. Voor het eerst mogen er 6.000 tot 8.000 extra deelnemers mee via loting. De finish wordt iets eerder op de Coolsingel gelegd vanwege bouwwerkzaamheden bij het Hofplein. De 17.000 startbewijzen waren in 2023 al in 2,5 uur uitverkocht.
Graham, patat en een wereldtijd
De kranten zijn sceptisch. Het regent pijpenstelen. Maar één man is blij: de Schot John Graham. Want hij komt uit Schotland, en dit zijn voor hem prima omstandigheden.
Graham schrijft vooraf zijn voorspelde eindtijd op een briefje: 2:09:45. Als hij finisht, staat er 2:09:28 op de klok, sneller dan zijn prognose. De NOS twijfelt aanvankelijk aan de correcte lengte van het parcours; zo snel is de tijd.
Na de finish vraagt de Schot één ding: patat en cola. Manager Lukkien rent er meteen voor op pad. Graham gaat de geschiedenis in als een van de eerste ‘broodlopers’. De overwinning levert hem een vierjarig Nikecontract op van 30.000 pond per jaar.
’s Avonds worden de laureaten gehuldigd in het stadhuis. Marja Wokke, die als eerste vrouw finisht in 2:43:23, is er zo slecht aan toe dat manager Lukkien haar de trappen moet opdragen. Gewikkeld in dekens ontvangen de winnaars de loftuitingen van burgemeester Van der Louw. Tegelijk ratelen faxen de wereld over: Rotterdam heeft een wereldklasse marathon georganiseerd, voor 100.000 toeschouwers.
Drie wereldrecords, één parcours
Rotterdam is een van de weinige steden ter wereld waar drie keer een wereldrecord op de marathon is verbeterd. Tussen 1985 en 1998 hield Rotterdam het mannenrecord langer vast dan welke andere marathon ook.
De drie wereldrecords
De avond ervoor eet Lopes paling op toast in Volendam. Als tafelgenoten hem waarschuwen over gerookte vis, lacht hij: “Ik heb een maag van beton.” De volgende ochtend loopt hij het snelste resultaat ooit. Het bleek ook zijn laatste afgeronde marathon.
Dinsamo brak als eerste ooit de 2:07-grens. Zijn record hield tien jaar stand. Hij won Rotterdam maar liefst viermaal (1987, 1988, 1989, 1996): een absoluut record.
Loroupe (153 cm, 40 kg) verbeterde een record van de Noorse Ingrid Kristiansen dat bijna 13 jaar had standgehouden. Ze won Rotterdam ook in 1997 en 1999. Dat zelfde jaar liep Roncero bijna het mannenrecord, maar op de Maasboulevard sloeg het noodlot toe: zware kramp. Een bonus van 150.000 euro door de vingers.
Abdi won ook de editie van 2023. Hij is de eerste Europeaan die Rotterdam won sinds Roncero in 1998.
Nageeye was in 2022 de eerste Nederlander ooit die de Rotterdam Marathon won bij de mannen. In 2024 herhaalde hij dat kunstje, met een nieuw Nederlands record.
De tragische schaduw van Kelvin Kiptum
De Keniaan Kelvin Kiptum liep in 2023 in Chicago het huidige wereldrecord: 2:00:35. Hij had plannen om zijn eigen record in Rotterdam te verbeteren, mogelijk als eerste ooit onder de twee uur. In februari 2024 overleed hij op 24-jarige leeftijd bij een verkeersongeval. Bij de start van de 43e editie werd een minuut stilte gehouden. Als blijvend eerbetoon richtte organisator Golazo de Kelvin Kiptum Foundation op.
Legendarische winnaars door de jaren
Een selectie van de meest memorabele edities in de geschiedenis van de Rotterdam Marathon.
| Jaar | Winnaar (man) | Tijd | Winnaar (vrouw) | Tijd |
|---|---|---|---|---|
| 1981 | John Graham (SCO) | 2:09:28 | Marja Wokke (NED) | 2:43:23 |
| 1985 | Carlos Lopes (POR) WR | 2:07:12 | n.v.t. | n.v.t. |
| 1988 | Belayneh Dinsamo (ETH) WR | 2:06:50 | n.v.t. | n.v.t. |
| 1991 | Bert van Vlaanderen (NED) als haas begonnen | 2:12:48 | n.v.t. | n.v.t. |
| 1998 | Fabian Roncero (ESP) | 2:07:26 | Tegla Loroupe (KEN) WR | 2:20:47 |
| 2005 | n.v.t. | n.v.t. | Lornah Kiplagat (NED) | 2:27:35 |
| 2012 | n.v.t. | n.v.t. | Tiki Gelana (ETH) PR | 2:18:58 |
| 2021 | Bashir Abdi (BEL) PR | 2:03:36 | n.v.t. | n.v.t. |
| 2022 | Abdi Nageeye (NED) 1e NL-winnaar | 2:04:56 | Haven Hailu (ETH) | n.v.t. |
| 2024 | Abdi Nageeye (NED) | 2:04:45 | Ashete Bekere (ETH) | 2:19:30 |
Van de Kralingse Plas naar de Erasmusbrug
Het parcours van de Rotterdam Marathon is meerdere keren ingrijpend gewijzigd. Wat begon als rondjes om de Kralingse Plas, werd een stedelijk avontuur dwars door de Maasstad.
Parcoursontwikkeling
Grotendeels rondom de Kralingse Plas, finish op de Coolsingel. Simpel, maar verrassend snel.
Zowel start als finish op de Coolsingel. Parcours loopt via Rotterdam-Zuid.
Start verhuist naar de voet van de Erasmusbrug (Schiedamsedijk). Meteen over de iconische Zwaan. Een spectaculaire opening. Finish blijft Coolsingel.
De 180-graden omkeerlus in Slinge wordt geschrapt. Het parcours wordt sneller.
Vanwege bouwwerkzaamheden bij Hofplein wordt de finish voor de 45e editie iets eerder gelegd, ter hoogte van het WTC.
Het huidige parcours: kilometer voor kilometer
Verhalen die de marathon groter maken
De Marathon van Rotterdam is rijk aan legendes, toevalstreffers en menselijke momenten.
Graham wil patat
John Graham wint in 1981. Zijn eerste vraag na de finish? Patat en cola. Manager Lukkien rent er meteen voor op pad. Een van de meest Rotterdamse momenten in de marathongeschiedenis.
Graham schrijft zijn eigen tijd op
Vooraf schrijft Graham 2:09:45 op een briefje. Zijn eindtijd: 2:09:28, sneller dan zijn eigen prognose. De NOS twijfelt aan de correcte parcoursmeting; zo snel is de tijd.
Lopes en de paling van Volendam
De avond vóór zijn wereldrecord in 1985 dinert Carlos Lopes in Volendam en kiest paling op toast. Tafelgenoten schrikken. Lopes: “Ik heb een maag van beton.” De volgende ochtend: 2:07:12.
De haas die doorliep
In 1991 is Bert van Vlaanderen ingehuurd als haas. Hij voelt zich zo goed dat hij gewoon doorloopt en finisht in 2:12:48. Hij is daarmee de eerste Nederlandse winnaar ooit. Hetzelfde lot treft Kamiel Maase in 1999.
Roncero’s kramp op de Maasboulevard
In 1998 koerst Fabian Roncero op het mannenwereldrecord. Drie kilometer voor de finish op de Maasboulevard: zware kramp. Hij moet strekken, verspeelt het record én een bonus van 150.000 euro.
Lee Towers & You’ll Never Walk Alone
Van 1994 t/m 2024 zingt Lee Towers het lied vanaf een hoogwerker. In 2023 en 2024 op de grond vanwege een gebroken heup. In 2024 voor de 30e en laatste keer. Vanaf 2025 een andere artiest elk jaar; in 2025: sopraan Francis van Broekhuizen.
Van kanon naar scheepshoorn
Jarenlang een kanonschot als startschot, typisch Rotterdams. In 2022 stapte de organisatie over op een scheepshoorn, vanwege de oorlog in Oekraïne. Een subtiel maar krachtig gebaar.
Abdi & Abdi
In 2022 helpt Bashir Abdi zijn vriend Abdi Nageeye aan de eerste Nederlandse overwinning ooit in Rotterdam. Een jaar later wint Abdi zelf opnieuw. De vriendschap van ‘Abdi & Abdi’ is een van de mooiste verhalen van de moderne marathonsport.
17.000 tickets in 2,5 uur
In augustus 2023 zijn alle 17.000 startbewijzen in slechts 2,5 uur uitverkocht. Voor 2026 introduceert de organisatie een loting, met 6.000 tot 8.000 extra plekken.
Rotterdam in getallen
Alles wat je wilt weten
De eerste editie vond plaats op 23 mei 1981. De Schot John Graham won in 2:09:28, Marja Wokke was de eerste vrouwelijke winnaar in 2:43:23. In totaal finishten 169 deelnemers.
Drie: Carlos Lopes (Portugal) liep in 1985 2:07:12, Belayneh Dinsamo (Ethiopië) liep in 1988 2:06:50, en Tegla Loroupe (Kenia) liep in 1998 2:20:47 bij de vrouwen.
Bij de mannen: 2:03:36 van Bashir Abdi (België, 2021), tevens een Europees record. Bij de vrouwen: 2:18:58 van Tiki Gelana (Ethiopië, 2012).
Sinds 2018 start de marathon aan de voet van de Erasmusbrug (Schiedamsedijk 140). De finish is op de Coolsingel. Voor de 45e editie in 2026 wordt de finish iets eerder gelegd vanwege bouwwerkzaamheden bij het Hofplein.
Ja. Het volledig vlakke parcours, minimale bochten, lange rechte stukken en typisch gunstig aprilweer maken Rotterdam tot een van de snelste marathons ter wereld. Runner’s World rangschikt hem consistent in de wereldtop 10. Zes deelnemers hebben ooit onder 2:05 gefinisht in Rotterdam.
Abdi Nageeye, in 2022, in 2:04:56. In 2024 won hij nogmaals en verbeterde zijn record naar 2:04:45.
Lee Towers zong dit lied van 1994 tot en met 2024 (30 edities). Vanaf 2025 wordt het jaarlijks door een andere artiest gebracht; in 2025 was dat sopraan Francis van Broekhuizen.
In 2025 finishten 17.867 deelnemers. De startbewijzen waren eerder in slechts 2,5 uur uitverkocht. Voor 2026 worden 6.000 tot 8.000 extra plekken beschikbaar gesteld via loting.
